Loséyan Argtik : Diférans ant vèrsyon

2 714 octets ajoutés ,  il y a 2 ans
aucun résumé de modification
m (FanmDjok moved page Loséan Arktik to Loséyan Argtik)
[[Fiché:Océan arctiqueOc%C3%A9an_arctique.png|thumb|Kart di loséanloséyan ArktikArgtik-a.]]
 
'''LoséanLoséyan ArktikArgtik''', ou '''loséanloséyan glasyal Arktikargtik''', oben tou senpléman '''Largtik''' ka étann so kò asou ounroun sirfas di anviron 14 milyon di km2, sa ki ka fè di li pli piti [[loséan]]loséyan. Li ka kouvriroukouvri ansanansanm-an di sé lanmè ki sitchwé antrant pôlpòléké pòl-a di [[Éròp]]Léròp, di [[Azi]]Lazi é di [[Lanmérik]]. LiI ka kominikékouminiké ké-a di [[loséyan Atlantik]]-a, ka rousouvèrousouvwè di granngrand mas dilo a traveratravè lanmè di Barents é détrwadétrwè-a di Fram. LiI ka trouvé so kò osi an kontaktkontak[[loséanloséyan Pasifik]]-a qatravè traver détrwadétrwè-a di Béring.
 
Labankiz-a ka roukouvri li an gran parti ké dé varyasyon sézonnyèr. An so sant, labankiz-a ka mizouré jouk 4 mèt di lépésò. Sa lépésò sa atenn pa glisman-an di plak é di laglas roun asou ròt. So sirfas é so lalbédo ka tanté à rédjwi so kò an rézon di réchofman klimatik é di roun réchofman réjyonnal (Dé à trwè fwè pli rapid ki annan rès-a di monn pou péryòd-a di 2010-2014) ki ka kozé osi roun monté di labsòrpsyon-an di réyonnman solèr pa sa réjyon di monn, sa ki pwé agséléré réchofman-an dilo é libérasyon-an di lidrat di métann.
 
=== Toponnimi ===
Non-an di loséyan-an ka provni di grèk ansyen ἄρκτος (árktos) ki ka signifyé zours. An léfè, a an rézon di prézans-a bò'd pòl sélès-a di Dé konstélasyon-yan di Gran Zours-a é di Piti Zours-a ki loséyan-an té nonmen ensi. Li sa toutfwè roumarkab ki zours plèr-a ka viv inikman asou « Latè dé Zours », ki ka dézignen Largtik, é pa Lantargtik.
 
== Jéyografi ==
[[Fiché:IBCAO_betamap.jpg|thumb|Kart batimétrik é topografik di loséyan Argtik-a é dé latè avwézinan.]]
 
Di roun profondò mwéyen di 1 038 mèt, loséyan Argtik-a ka atenn roun profondò magsimal di anviron 4 000 mèt.
 
Soulon Lòrgannizasyon idrografik entèrnasyonnal, loséyan Argtik sa délimité di mannyè-a ki ka swiv :
 
* oun lark di gran sèrk di kap Morris Jesup, èstrenmité nò-a di Growennlann(83° 38′ N, 32° 40′ O), jouk èstrenmité nò-a di Spitzberg (lanmè-a di Growennlann sa sitchwé o sid di sa lign) ;
* 80e paralèl nò-a jouk Nordaustlandet ;
* lakot nò-a di Nordaustlandet jouk so èstrenmité oryantal, kap Leigh Smith(80° 05′ N, 28° 00′ E) ;
* oun lign ki k'alé di kap Leigh Smith jouk kap Kohlsaat, èstrenmité oryantal di larchipèl François-Joseph (81° 14′ N, 65° 10′ E, lanmè di Barents ka sitchwé so kò o sid di sa lign) ;
* oun lign ki k'alé di kap Kohlsaat o kap Argtik, èstrenmité nò di zilé Komsomolets (81° 13′ N, 95° 15′ E, lanmè di Kara ka sitchwé o sid di sa lign) ;
* oun lign ki k'alé di kap Argtik an èstrenmité nò-a di zilé Kotelny(76° 10′ N, 138° 50′ E, lanmè di Laptevse ki sitchwé o sid)...
 
== Lanmè-ya ki ka konstitchwé loséyan Argtik-a ==
Soul Lòrgannizasyon Idrografik Entèrnasyonnal, lanmè-ya ki anba sa dé dépandans di loséyan Argtik-a :
 
* lanmè di Growennlann
* lanmè di Nòrvéj
* lanmè di Barents
* lanmè Blanng
* lanmè di Kara
* lanmè dé Laptev
* lanmè di Sibéri oryantal
* lanmè dé Tchouktch
* lanmè di Beaufort
* Pasaj di Nò-Lwès
* byen di Baffin
* détrwè di Davis
* détrwè d’Hudson
* bé d’Hudson
* lanmè di Lincoln
 
== Nòt ké référans ==
28

modifications